Do serca Tatrzańskiego Parku Narodowego wiedzie droga m.in. przez Kuźnice, które funkcjonują w świadomości większości turystów odwiedzających Zakopane i TPN jako miejsce, gdzie znajduje się dolna stacja kolei linowej na Kasprowy Wierch. Kuźnice to część Zakopanego położona w północnej części Doliny Bystrej w Tatrach Zachodnich, gdzie swój początek biorą szlaki na Kalatówki, Kondratową i Giewont, Kasprowy Wierch i Halę Gąsienicową.

Kuźnice mogą poszczycić się bogatą historią, ponieważ wzmiankowano o nich już w XVII w. Prawdopodobnie na przełomie XVII i XVIII w. powstał tu ośrodek hutniczy, o czym świadczą wzmianki o Hutach Hamerskich (hutach żelaza) z okresu panowania Augusta II Sasa. Rozwijające się huty przynosiły zyski i w drugiej poł. XVIII w. wraz ze starostwem nowotarskim wykupił je podstoli krakowski Franciszek Rychter Pelikańczyk, a następnie w 1773 r. zarząd nad Hutami Hamerskimi przejął zarząd powołany przez austriackiego zaborcę, który postanowił rozwinąć tatrzańskie zakłady. Jednak z powodu wyczerpania się złóż rud żelaza, w 1791 r. zaprzestano produkcji surówki. Kuźnice przeszły w ręce prywatne i zmieniały właścicieli do czasu, kiedy nabył je Węgier Jan Wincenty Homolacs, który zapoczątkował rozkwit Kuźnic jako ośrodka przemysłowego i nie tylko.

Dzięki odkryciu nowych złóż rudy żelaza syn Jana – Emanuel rozbudował zakłady hutnicze, jednak napotkał na ograniczenie w postaci braku opału do pieców. Gdy w 1824r. Austriacy postanowili sprzedać podzielone na cztery części dobra kamery nowotarskiej, Emanuel Homolacs kupił dwie spośród nich (zakopiańską i białczańską). W 1833r. Homolacsowie (Edward – bratanek Emanuela z żoną Klementyną) osiedli w wybudowanym przez siebie dworze w Kuźnicach. Dobrze prosperujące zakłady hutnicze osiągnęły miano jednych z największych ówczesnych ośrodków tej części Europy. Dzięki temu właściciele zakładów mogli realizować się także w innych dziedzinach i tak dwór w Kuźnicach zaczął pełnić rolę w kulturze. Przybywające pod Tatry znamienite osobistości zatrzymywały się wówczas w Kuźnicach. W połowie XIX w. przed dworem powstał ogród, w którym wybudowano fontannę, której elementy zachowały się do dzisiaj. Na początku drugiej poł. XIX w. w Kuźnicach Edward Homolacs zaczął tworzyć kolekcję przyrodniczą dzięki Antoniemu Kocyanowi, leśniczemu w dobrach Homolacsów, który uzupełniał zbiory (kolekcję można oglądać w Kuźnicach w odrestaurowanej Wozowni).

Wraz ze sprzedażą majątku w 1870 r. rozpoczął się okres upadku Kuźnic jako ośrodka przemysłowego. Zlicytowane na aukcji dobra trafiły w ręce hrabiego Władysława Zamoyskiego. Pod koniec XIX w. do Kuźnic przeniesiono także Szkołę Domowej Pracy Kobiet prowadzoną przez matkę hrabiego, generałową Jadwigę z Działyńskich Zamoyską. W związku z dążeniami szkoły do samowystarczalności w Kuźnicach powstały ogrody kwiatowe, owocowe i warzywne. Hrabia Zamoyski przekazał majątek na cele społeczne zakładając Fundację Zakłady Kórnickie, która ze względu na złe zarządzanie popadła w kłopoty finansowe i w efekcie została częściowo sprzedana. Szkoła została przekształcona w Gimnazjum i Liceum Gospodarcze, które zlikwidowano w 1948r.
W latach 1951–2003 dawny teren dworski funkcjonował jako zespół szpitalny, administrowany przez Specjalistyczny Zespół Rehabilitacyjno-Ortopedyczny dla Dzieci i Młodzieży, który w 1997 r. przekształcił się w Klinikę Ortopedii i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży w Zakopanem Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obiekty będące w złym stanie technicznym zostały przekazane w 2003 r. Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu na mocy ustawy o ochronie przyrody.

Dzięki funduszom Unii Europejskiej, która za pomocą Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego w znacznej części sfinansowała Rewitalizację zespołu dworsko parkowego położonego w Kuźnicach (TPN). W ramach prac przeprowadzono adaptację spichlerza zXIX w. na salę wystaw czasowych, adaptację wozowni, w której mieści się muzeum historii Kuźnic; odbudowę fundamentów dworu Homolacsów; renowację dworków oficjalistów z XIX w. i odrestaurowano założenia ogrodowo-parkowe. Prace prowadzono w okresie 2006-2008. Odrestaurowane założenia parkowe to ciągi komunikacyjne i alejki wraz z oświetleniem, fontanna z czasów Homolasców.


 

zamknij

Szanowni Państwo! Nasza witryna wykorzystuje pliki cookie, aby dostarczyć nam danych statystycznych oraz aby zapewnić jak najlepsze wrażenia podczas odwiedzin naszej strony internetowej. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookie oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Nie korzystamy z plików cookie, aby śledzić poszczególnych użytkowników lub ich identyfikować, ale aby zdobyć przydatną wiedzę o tym, jak jest używana nasza witryna, abyśmy mogli ją ulepszać dla naszych użytkowników. Mogą Państwo dokonać, w każdym czasie, zmiany ustawień dotyczących cookie. Wszystkie najnowsze wersje popularnych przeglądarek zapewniają użytkownikom kontrolę nad plikami cookie. Użytkownicy mogą ustawić swoją przeglądarkę tak, aby zaakceptowała lub odrzuciła wszystkie lub niektóre pliki cookie. Kontynuując korzystanie z naszej witryny bez zmiany ustawień przeglądarki wyrażają Państwo zgodę na wykorzystanie plików cookie. Więcej o plikach cookie w Polityce prywatności.